Het is de van oorsprong Iraanse schrijver Kader Abdolah die bij de opening 's ochtends de 120 aanwezigen prikkelt tot onconventioneel denken en uitdaagt de confrontatie met het onbekende te zoeken. Hij is er zelf, als immigrant naar Nederland, ook door veranderd. 'Voor ik hiernaar toe kwam was de koran voor mij een heilig geschrift, mijn vader kende het uit zijn hoofd. Maar hier bleek het in de ogen van sommigen een fascistisch boek.' Die ontwikkeling, zelf spreekt Abdolah over een 'culturele aardbeving' heeft hij ervaren als een verrijking. 'Ik ben opnieuw gaan lezen en een ander mens geworden.'

Het bekende tegen het licht houden en opnieuw nadenken over internationale samenwerking, dat is ook de opdracht aan de deelnemers van deze dag. Zij worden gevraagd zich zonder schroom uit te spreken over een aantal veelomvattende onderwerpen. De uitkomsten daarvan worden meegenomen in de discussie die na deze dag verder wordt gevoerd op het internetforum van 'Ontwikkeling is verandering' en op 24 en 25 juni nog tijdens een tweedaagse conferentie. De uitkomsten van de dialoog zal minister Bert Koenders gebruiken voor een nieuwe beleidsnotitie. Daarna komt een nieuw subsidiekader aan bod. Maar tijdens deze dialoog wordt gefocust op de inhoud, die moet de basis worden waar pas later de subsidiekaders voor worden vastgelegd. Als uitgangspunt voor het opnieuw nadenken over ontwikkelingssamenwerking gebruikt de dialoog twee documenten; de in oktober vorig jaar verschenen beleidsbrief van Koenders Een zaak van iedereen en de uit 2001 daterende notitie van Pieter Lammers Civil society en structurele armoedebestrijding die onder verantwoordelijkheid van toenmalig minister Eveline Herfkens verscheen.

's Middags gaan de aanwezigen - directeuren van bekende ontwikkelingsorganisaties, maar ook van migrantenorganisaties en bedrijfsleven - in groepen uiteen om te discussiëren over de vijf verschillende onderwerpen waar 'Ontwikkeling is verandering' zich op toespitst. Elk onderwerp is geformuleerd als een vraag. Hoe staat het, gezien recente ontwikkelingen, ook in internationale samenwerking, met:
1)...het scheppen van gunstige voorwaarden waarbinnen het maatschappelijk middenveld zijn rollen kan spelen?
2) ...de manier waarop de Nederlandse overheid en de maatschappelijke organisaties en andere spelers elkaar aanvullen en versterken?
3) ....het afleggen van verantwoording?
4) ...het lerend vermogen van Noordelijke en Zuidelijke maatschappelijke organisaties? En leidt dat tot effectievere armoedebestrijding?
5) ...met de rol- en taakverdeling tussen Noordelijke en Zuidelijke maatschappelijke organisaties?
Aan het eind van de middag is er nog een zesde thema gekozen:
6) ... draagvlakversterking in de Nederlandse samenleving? De samenvattingen van enkele van deze discussies vindt u op de homepage bij verschillende onderwerpen. 

Aan het eind van de dag richt de minister zelf zich tot de aanwezigen (luister naar de geluidsopname of lees de integrale tekst van de speech) met zijn verwachtingen over de dialoog: 'Ik roep u op om vrij en toekomstgericht te denken.' Hij maakt duidelijk dat ook wat hem betreft het maatschappelijk middenveld haar eigen verantwoordelijkheid en rol heeft. 'We werken samen waar we elkaar kunnen vinden. Maar ik verwacht niet dat jullie dansen naar het pijpen van de overheid. Ik nodig jullie uit om kritisch te zijn op mijn beleid.' Koenders verwacht wel wederkerigheid in het kritisch mogen zijn, en hij wijst er en-passant op dat ruim 20 procent van het ontwikkelingsbudget gaat naar maatschappelijke organisaties. 'Dat doet geen enkel ander land in de wereld.' 'De vraag naar legitimiteit mag daarom gesteld worden: wie vertegenwoordigen niet-gouvernementele organisaties nou eigenlijk? En is het echt de stem van de de mensen in het Zuiden als internationale NGO-netwerken zich uitspreken?' Een pasklaar antwoord heeft de minister niet - 'anders hoefden we deze dialoog niet te houden.' Maar een paar voorzetten wil hij wel geven. Zo ziet hij een grotere rol voor het leveren van mensen in plaats van diensten. En wil hij de meer 'coördinatie en harmonisatie': de Noordelijke NGO's zouden een maatschappelijke variant van de Parijse agenda moeten krijgen. Daarmee zouden ze hun werkzaamheden beter op elkaar moeten gaan afstemmen. Zodat lokale organisaties bijvoorbeeld nog maar één rapport hoeven te schrijven voor alle donoren waar ze hulp van krijgen. En Koenders ziet voor de maatschappelijke organisaties nog een mooie taak weggelegd om 'accountability', het afleggen van verantwoording, door te voeren naar het Zuiden en onder meer aan de hulpontvangers te vragen hoe zij de effectiviteit van de hulp van hun donoren beoordelen.

Tot slot roept de minister de organisaties op om eerder en duidelijker stelling te nemen als ontwikkelingssamenwerking onder vuur ligt. 'Het debat is nu nog aan de cynici. We hebben geen makkelijk verhaal, maar wel eentje dat verteld moet worden.' Onterechte kritiek moet hard worden weerlegd - 'het is nu nog te vaak stil' - maar terechte kritiek moet tot verbeteringen leiden: 'We moeten ook durven toegeven dat niet alles goed gaat.'